Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24 może okazać się przełomowy dla polskiego rynku kredytów konsumenckich. Orzeczenie dotyczy tzw. sankcji kredytu darmowego, czyli instytucji prawnej pozwalającej konsumentowi ograniczyć swoje zobowiązanie wyłącznie do zwrotu pożyczonego kapitału – bez odsetek i dodatkowych kosztów – w przypadku naruszenia przez kredytodawcę określonych obowiązków informacyjnych. Decyzja TSUE otwiera drogę do znacznego wzrostu liczby pozwów przeciwko bankom i instytucjom finansowym.
Istotą sprawy była ocena praktyki polegającej na wliczaniu do kwoty kredytu dodatkowych kosztów, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe, a następnie naliczaniu od nich odsetek. Trybunał uznał, że takie działanie może naruszać prawo unijne, ponieważ prowadzi do sytuacji, w której konsument ponosi koszty finansowe również od środków, których faktycznie nie otrzymał do swojej dyspozycji. W konsekwencji tego rodzaju konstrukcje umów kredytowych mogą być podstawą do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Wyrok może mieć bardzo szerokie zastosowanie, ponieważ podobne mechanizmy były powszechnie stosowane na rynku. To z kolei oznacza potencjalnie dużą grupę kredytobiorców, którzy mogliby dochodzić swoich praw przed sądami.
Wyrok TSUE może więc zapoczątkować istotne zmiany w relacjach między kredytobiorcami a instytucjami finansowymi. Z jednej strony zwiększa ochronę konsumentów i daje im nowe narzędzia do dochodzenia roszczeń, z drugiej – wprowadza element niepewności dla sektora bankowego. Jeśli zatem posiadamy kredyt konsumencki to warto zweryfikować zawartą umowę, aby skorzystać z dobrodziejstwa sankcji kredytu darmowego.